Niedobór miedzi

Niedobór miedzi może stać się prawdziwym problemem. Czy wiesz, że według ostatnich badań przeprowadzonych w USA, około 25% Amerykanów i Kanadyjczyków nie spożywa wystarczającej ilości miedzi? Główną przyczyną jest nieodpowiednia dieta zawierająca miedź. Chociaż niedoboru tej substancji można często uniknąć poprzez stosowanie prostej diety, konsekwencje mogą być śmiertelne.

Niedobór miedzi upośledza układ odpornościowy i zaburza produkcję czerwonych krwinek, co może również prowadzić do zaburzeń układu nerwowego. W tym artykule wyjaśniamy, co powoduje niedobór miedzi i jakie są dostępne środki zapobiegawcze i rozwiązania.

Co to jest miedź?

Miedź jest mikroelementem niezbędnym dla zdrowia wszystkich organizmów żywych. Chociaż ilość miedzi w organizmie człowieka odpowiada zaledwie opuszkowi palca, ta niewielka ilość jest niezbędna. Miedź jest obecna we wszystkich tkankach organizmu i odgrywa rolę w tworzeniu czerwonych krwinek, utrzymaniu komórek nerwowych oraz w układzie odpornościowym.

Miedź występuje w całym organizmie, ale jest skoncentrowana w narządach o dużej aktywności metabolicznej, takich jak wątroba, nerki, serce i mózg. Ta niewielka ilość wystarcza do dostarczenia jonów miedzi do miliardów cząsteczek białek, zwłaszcza enzymów, dla których jony miedzi są ważnymi kofaktorami. Bez tego kofaktora enzymy nie mogłyby funkcjonować, dlatego niedobór miedzi może być bardzo szkodliwy.

Miedź jest niezbędnym mikroelementem, którego organizm ludzki nie jest w stanie sam wytworzyć i dlatego musi być codziennie spożywana z dietą. Wiele organizacji zajmujących się zdrowiem i żywieniem na całym świecie ustaliło wartości referencyjne diety i podkreśliło znaczenie miedzi jako składnika zrównoważonej diety.

Zalecane dzienne spożycie miedzi wynosi 0,9 miligrama dla dzieci i dorosłych w wieku 7 lat i starszych. W przypadku kobiet w ciąży i karmiących zapotrzebowanie wynosi od 1 do 1,3 miligrama. Ostatnio odkryto, że dzienne zapotrzebowanie na miedź jest niższe niż wcześniej sądzono. W tym kontekście uznano również możliwość zatrucia miedzią.

Miedź jest wykorzystywana przez prawie wszystkie komórki organizmu i jest jednym z trzech ważnych dla zdrowia minerałów, obok żelaza i cynku. Miedź jest niezbędna dla wielu procesów biologicznych w organizmie, od rozwoju płodowego do starości. Bez miedzi nasz mózg, układ nerwowy i układ sercowo-naczyniowy nie mogłyby normalnie funkcjonować, dlatego niedobór miedzi może być poważny.

W organizmie znajduje się co najmniej 12 enzymów, które lekarze nazywają “enzymami miedziowymi”. Ich prawidłowe funkcjonowanie zależy od miedzi. Jednym z przykładów jest tyrozyna, którą organizm wykorzystuje do produkcji melaniny w komórkach skóry. Organizm potrzebuje również miedzi do rozkładu żelaza. Miedź jest niezbędna dla:

  • Utrzymanie zdrowej i skutecznej odpowiedzi immunologicznej.
  • Utrzymanie zdrowego układu odpornościowego
  • Rozwój mózgu w okresie płodowym i postnatalnym oraz utrzymanie zdrowia mózgu przez całe życie, w tym skuteczna ochrona antyoksydacyjna
  • prawidłowa struktura i funkcja krążących komórek krwi
  • integralność strukturalna i funkcjonowanie serca i naczyń krwionośnych
  • Utrzymanie zdrowej skóry i tkanki łącznej
  • Efektywna komunikacja między komórkami nerwowymi
  • Wzrost nowych naczyń krwionośnych
  • Leczenie ran
  • Produkcja komórek odpornościowych (białych krwinek)
  • Produkcja i magazynowanie energii w mitochondriach, czyli “elektrowniach” komórek.

Zarówno zbyt duża, jak i zbyt mała ilość miedzi może wpływać na funkcjonowanie mózgu. Niedobór miedzi został powiązany z chorobą Menkesa, chorobą Wilsona i chorobą Alzheimera. Niedobór występuje rzadko, ale może prowadzić do chorób układu sercowo-naczyniowego i innych problemów.

Najważniejsze informacje w skrócie

  • Najczęstsze objawy niedoboru miedzi to zmęczenie i osłabienie, słabe i łamliwe kości oraz problemy z pamięcią i uczeniem się.
  • Miedź jest niezbędnym składnikiem mineralnym pełniącym wiele funkcji w organizmie. Pomaga w utrzymaniu prawidłowego metabolizmu, wspiera mocne i zdrowe kości oraz utrzymuje prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego.
  • Jeśli stosujesz zbilansowaną dietę, powinna ona wystarczyć do zaspokojenia dziennego zapotrzebowania na miedź.

Czy zbyt duża ilość miedzi jest niebezpieczna?

Miedź jest mikroelementem, którego spożywanie w małych ilościach jest bezpieczne. W organizmie znajduje się około 50-80 miligramów (mg) miedzi, głównie w kościach, a w mniejszym stopniu w mięśniach i wątrobie. W niedoczynności tarczycy poziom miedzi we krwi wynosi ponad 140 mg.

Przeczytaj również:  Niedobór testosteronu - objawy i przyczyny.

Jeśli spożywasz dużo pokarmów zawierających miedź i przyjmujesz suplementy diety zawierające miedź, poziom miedzi we krwi może wzrosnąć. Możliwe są również uszkodzenia komórek i stres oksydacyjny. Może to prowadzić do ostrego zatrucia miedzią, które może być równie szkodliwe jak niedobór miedzi i nazywane jest również nabytym zatruciem miedzią, w którym poziom miedzi we krwi gwałtownie wzrasta.

Co to jest niedobór miedzi?

Miedź jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym. Gdy organizm nie ma wystarczającej ilości tego składnika odżywczego, mówi się o niedoborze miedzi. Niedobór ten powoduje poważne problemy zdrowotne, ale występuje bardzo rzadko. Niedobór jest częściej spowodowany genetycznymi zaburzeniami białek transportujących niż brakiem pokarmów zawierających miedź. Miedź jest wtedy obecna w organizmie, ale nie dociera do komórek.

Zdrowa dieta powinna pokrywać dzienne zapotrzebowanie na miedź. Uboga lub niezbilansowana dieta może nie dostarczać wystarczającej ilości miedzi. W rzeczywistości aż 25% Amerykanów i Kanadyjczyków może nie spożywać zalecanej ilości miedzi. Nieodpowiednie spożycie miedzi może prowadzić do niebezpiecznych objawów niedoboru. Lekarze nazywają brak miedzi we krwi “hipokupremią”.

Niedobór miedzi może prowadzić do zmęczenia, bladości, częstych infekcji, zaburzeń neurologicznych, problemów kostnych i sercowo-naczyniowych. W tym kontekście możliwa jest również choroba wieńcowa. Jeżeli niedobór został odziedziczony przez Ciebie lub Twoje dziecko, może on powodować charakterystyczne rysy twarzy, nierównomierne owłosienie, osłabienie mięśni, skurcze i hipopigmentację.

Nabyte niedobory miedzi można zwykle skorygować za pomocą suplementów i odpowiedniej diety. Jednak skutki wrodzonego niedoboru tej substancji są zazwyczaj trwałe.

Jakie są objawy niedoboru miedzi?

Osłabienie psychiczne i problemy z koncentracją

Niedobór miedzi może wpływać na uczenie się i pamięć. Dzieje się tak, ponieważ miedź odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu i rozwoju mózgu. Miedź jest wykorzystywana w enzymach, które pomagają w dostarczaniu energii do mózgu, wspierają system obronny mózgu i przekazują sygnały do organizmu.

I odwrotnie, niedobór miedzi jest związany z chorobami, które wpływają na rozwój mózgu lub upośledzają uczenie się i pamięć, takimi jak choroba Alzheimera. Co ciekawe, jedno z badań wykazało, że osoby cierpiące na chorobę Alzheimera mają nawet o 70% mniej miedzi w mózgu niż osoby bez tej choroby.

Zmęczenie i znużenie

Niedobór miedzi może być jedną z wielu przyczyn zmęczenia i osłabienia. Miedź jest również niezbędna do wchłaniania żelaza w jelitach. Gdy poziom miedzi jest niski, organizm może wchłaniać mniej żelaza. Może to prowadzić do anemii z niedoboru żelaza, w której organizm nie jest w stanie transportować wystarczającej ilości tlenu do komórek.

W kilku badaniach na zwierzętach wykazano, że niedobór miedzi może prowadzić do anemii. Ponadto żelazo jest wykorzystywane przez komórki do wytwarzania adenozynotrójfosforanu (ATP), głównego źródła energii w organizmie. Oznacza to, że niedobór miedzi może wpływać na równowagę energetyczną, co z kolei prowadzi do zmęczenia i osłabienia.

Przedwczesne siwienie i wypadanie włosów

Na kolor włosów, podobnie jak na kolor skóry, ma wpływ melanina. Ponieważ niski poziom miedzi może zaburzać tworzenie melaniny, jej niedobór może prowadzić do przedwczesnego siwienia.

Osłabiony układ odpornościowy

Osoby, które często chorują, mogą mieć niedobór miedzi. Dzieje się tak, ponieważ miedź odgrywa ważną rolę w utrzymaniu zdrowego układu odpornościowego. Gdy poziom miedzi jest niski, organizm może mieć problemy z wytwarzaniem komórek odpornościowych.

Może to znacznie zmniejszyć liczbę białych krwinek i wpłynąć na zdolność organizmu do zwalczania infekcji. Badania wykazały, że niedobór miedzi może znacznie zmniejszyć produkcję neutrofilów, pierwszej linii obrony organizmu.

Blada, sucha skóra

Kolor skóry, jak wspomniano wcześniej, jest w dużej mierze określany przez barwnik melaninę. Osoby o jasnej karnacji mają mniejszą liczbę, mniejsze i jaśniejsze pigmenty melaniny niż osoby o ciemnej karnacji. Co ciekawe, enzymy, które wytwarzają melaninę, wykorzystują miedź.

Dlatego niedobór miedzi może wpływać na produkcję tego pigmentu i prowadzić do bladości skóry. Potrzeba jednak więcej badań z udziałem ludzi, aby zbadać związek między bladością skóry a niedoborem miedzi.

Słabe i bolesne stawy i kości

Osteoporoza to choroba charakteryzująca się słabymi i kruchymi kośćmi. Występuje ona częściej wraz z wiekiem i jest również związana z niedoborem miedzi. Miedź bierze udział w procesach, które przyczyniają się do wzmocnienia kości. Niedobór może przyczynić się do osteoporozy, która powoduje puste, porowate kości.

Na przykład, analiza ośmiu badań z udziałem ponad 2100 osób wykazała, że u osób z osteoporozą poziom miedzi był niższy niż u zdrowych dorosłych. Miedź bierze udział w procesach wiązania krzyżowego w kości. Dzięki tym wiązaniom krzyżowym kości są zdrowe i mocne. Miedź stymuluje również organizm do wytwarzania większej liczby osteoblastów. Komórki te przyczyniają się do tworzenia i wzmacniania kości.

Przeczytaj również:  Kolagen - właściwości. Jaki najmocniejszy kolagen do picia w proszku?

Inne możliwe objawy niedoboru miedzi

  • Zwiększone ryzyko infekcji: Zbyt mała ilość miedzi zwiększa ryzyko infekcji, takich jak grypa i inne choroby.
  • Utrata wzroku: Niedobór miedzi może prowadzić do utraty wzroku. Dzieje się tak dlatego, że wzrok jest ściśle związany z układem nerwowym, którego prawidłowe funkcjonowanie w dużym stopniu zależy od miedzi.
  • Ciągłe uczucie zimna: Miedź wspomaga prawidłowy poziom hormonów tarczycy. Hormony te regulują metabolizm i ciepłotę ciała. W związku z tym niedobór miedzi może prowadzić do przeziębień.

Jak dochodzi do niedoboru miedzi?

Nabyty niedobór miedzi jest zwykle spowodowany połączeniem diety, niedoboru składników odżywczych lub nieodpowiedniego środowiska trawiennego, co może być wynikiem choroby lub zabiegu chirurgicznego. Wrodzony niedobór miedzi jest w dużej mierze uwarunkowany genetycznie. Wymieniamy tu różne formy niedoboru:

Dziedziczny (odziedziczony) niedobór miedzi (choroba Menkesa).

Dziedziczny niedobór miedzi jest dość rzadki. Według badań, jedna na 100 000 osób cierpi na dziedziczny niedobór tej substancji. Jednak sama suplementacja miedzią nie jest w stanie całkowicie wyeliminować tego problemu.

Choroby narządów trawiennych

Niektóre choroby przewodu pokarmowego upośledzają zdolność jelit do wchłaniania ważnych składników odżywczych, takich jak miedź, co może również prowadzić do jej niedoboru. Należą do nich:

  • Zespół krótkiego jelita: zespół ten występuje po chirurgicznym usunięciu jelit z powodu ciężkiej choroby w dzieciństwie
  • Mukowiscydoza: choroba dziedziczna, która wpływa na płuca i układ pokarmowy.
  • Celiakia: choroba, w której zapalenie wyściółki jelitowej jest spowodowane przez gluten

Suplementy cynku są również częstą przyczyną niedoboru miedzi. Dzieje się tak dlatego, że cynk i miedź konkurują o wchłanianie w żołądku, przy czym cynk zazwyczaj wygrywa. W związku z tym miedź nie jest wchłaniana.

Interwencje chirurgiczne

Często występują również niedobory składników odżywczych, takich jak witamina B12. Problemy te mogą się nasilić w wyniku działań operacyjnych, na przykład tych wymienionych poniżej:

  • Różne operacje w obrębie jamy brzusznej: są to różne operacje, takie jak operacje nowotworowe, które również mogą wpływać na wchłanianie.
  • Chirurgia bariatryczna: operacje odchudzające, takie jak opasanie żołądka lub ominięcie żołądka, mogą prowadzić do objawów niedoboru, takich jak niedobór miedzi
  • Nieodpowiednia lub niezdrowa dieta

Nabyte niedobory miedzi są równie rzadkie jak dziedziczne, ponieważ nasz organizm potrzebuje bardzo mało miedzi. Większość ludzi jest w stanie zaspokoić swoje dzienne zapotrzebowanie dzięki normalnej diecie. Do stanów, które prowadzą do niedoboru miedzi w diecie, należą:

  • Nadmiar cynku: Cynk uniemożliwia wchłanianie miedzi. Dzienne spożycie cynku przekraczające 50 mg/dobę przez długi okres czasu może prowadzić do niedoboru miedzi.
  • Niedobór białka u niemowląt: Niemowlęta karmione wyłącznie mlekiem krowim mogą nie otrzymywać wystarczającej ilości miedzi.
  • Utrzymująca się biegunka u niemowląt: Niemowlęta z uporczywą biegunką mogą nie wchłaniać wystarczającej ilości niezbędnych składników odżywczych.

Jak uniknąć niedoboru miedzi?

Niedobór miedzi w organizmie można zazwyczaj szybko skorygować, jeśli nie został on odziedziczony. Poniżej przedstawiono najprostsze sposoby korygowania i zapobiegania niedoborom miedzi.

Zaprzestanie przyjmowania innych suplementów

Początkowe leczenie niedoboru miedzi może zależeć od tego, dlaczego jej poziom jest niski. Na przykład, jeśli pacjent przyjmuje zbyt dużo cynku, może po prostu zmniejszyć ilość przyjmowanych suplementów cynku. Lekarze często zalecają stosowanie suplementów miedzi jako odpowiedniego leczenia. Dostępne w handlu suplementy miedzi obejmują glukonian miedzi, siarczan miedzi i chlorek miedzi.

Suplementy diety zawierające miedź

Lekarze często zalecają stosowanie suplementów miedzi jako odpowiedniego leczenia. Dostępne na rynku suplementy miedzi obejmują glukonian miedzi, siarczan miedzi i chlorek miedzi. Przyjmowanie około 2 miligramów (mg) miedzi dziennie może pomóc w wyrównaniu jej niedoboru. Lekarz doradzi jednak właściwe dawkowanie. Pomocne może być także zwiększenie spożycia żywności zawierającej miedź.

Wcześnie rozpoznaj objawy i zgłoś się do lekarza

Jeśli poziom miedzi jest bardzo niski, należy porozmawiać z lekarzem o najlepszym sposobie leczenia. Poziomy zwykle wyrównują się w ciągu kilku tygodni. Jeśli martwisz się o poziom miedzi, porozmawiaj z lekarzem. Może on określić, czy u pacjenta występuje ryzyko niedoboru miedzi. Może on również dokładnie określić poziom miedzi.

Zdrowa, zrównoważona dieta

Miedź znajduje się w wielu rodzajach świeżej, a także przetworzonej żywności. Dobrym ich źródłem są ziarna, orzechy (zwłaszcza brazylijskie i nerkowce), mięso (wątroba i nerki), owoce morza, rośliny strączkowe (groch i fasola) oraz nasiona.

Przeczytaj również:  Brodawki na skórze, szyi, stopach, łojotokowe i inne. Jak usunąć brodawki?

Ciemna czekolada jest również bogatym źródłem miedzi. Zbilansowana dieta powinna umożliwić pokrycie dziennego zapotrzebowania na miedź, aby w ogóle nie dopuścić do jej niedoboru.

Jakie są skutki niedoboru miedzi?

Objawy są różne i różnie wpływają na organizm w zależności od tego, czy niedobór jest nabyty czy odziedziczony. Nabyte niedobory miedzi u dorosłych powodują objawy hematologiczne i immunologiczne, objawy neurologiczne i czuciowe oraz objawy tkankowe. Najczęstszymi powikłaniami niedoboru miedzi są niedokrwistość, pancytopenia i ataksja:

  • Pancytopenia: Pancytopenia to stan, w którym poziom trzech głównych komórek krwi jest niski. Są to krwinki czerwone, krwinki białe i płytki krwi. Choroba ta może mieć wpływ na układ odpornościowy i ogólny stan zdrowia organizmu.
  • Ataksja: Ataksja to utrata kontroli nad ruchami ciała. Dochodzi do niego, gdy poziom miedzi jest niski, ponieważ wpływa ona na układ nerwowy osoby chorej.
  • Anemia: Anemia to stan, w którym liczba czerwonych krwinek u danej osoby jest niska. Choroba ta wpływa na dostarczanie tlenu do narządów i tkanek.

Inne, mniej powszechne powikłania niedoboru miedzi obejmują rozwój kośćca, utratę pigmentacji włosów i skóry oraz upośledzenie wzrostu. W starszym wieku niedobór miedzi może również zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia choroby siatkówki – zwyrodnienia plamki żółtej. Niezależnie od wieku, możliwą konsekwencją są również zaburzenia neurologiczne.

Niedobór miedzi u zwierząt

Niedobór miedzi może wystąpić u wszystkich gatunków kóz, niezależnie od rasy i płci. Dzieje się tak dlatego, że zboża nie zawierają wystarczającej ilości miedzi i nawet przy podawaniu dużych ilości minerałów, kozy mogą mieć niedobory tego ważnego składnika odżywczego. Jakie są zatem objawy niedoboru w tym przypadku?

U dorosłych kóz włosy stają się bardzo długie i gęste. Ponadto, sierść zaczyna wyglądać na wybieloną przez słońce; szorstka, matowa sierść jest również wyraźną oznaką niedoboru miedzi. Inną wyraźną oznaką niedoboru jest łysy ogon kozy. Jeśli włosy na czubku ogona wypadają i wyglądają jak “rybi ogon”, zdecydowanie potrzebna jest miedź.

Pokarmy, które pomagają zwiększyć spożycie miedzi

Wątroba

Mięso organiczne – takie jak wątroba – jest bardzo pożywne i może pomóc w łagodnym niedoborze miedzi. Zawiera wiele składników odżywczych, w tym witaminę B12, witaminę A, ryboflawinę (B2), kwas foliowy (B9), żelazo i cholinę. Wątroba jest również doskonałym źródłem miedzi.

Jednak wysoki poziom witaminy A w wątrobie może być szkodliwy dla nienarodzonych dzieci. Dlatego kobiety w ciąży powinny unikać pokarmów bogatych w witaminę A, w tym wątróbki. Wątroba jest bardzo pożywnym mięsem. Kawałek wątroby wołowej zawiera ponad 11 razy więcej miedzi niż wynosi wartość RDI, a także wiele innych ważnych składników odżywczych.

Ostrygi

Ostrygi to skorupiaki, które często uważane są za przysmak. Można je podawać w zależności od upodobań w postaci gotowanej lub surowej. Są doskonałym źródłem miedzi, która pomaga zwalczać jej niedobory. Są one również niskokaloryczne i zawierają wiele ważnych składników odżywczych, takich jak cynk, selen i witamina B12.

Zielone warzywa liściaste

Warzywa liściaste, takie jak szpinak, jarmuż i boćwina, są bardzo zdrowe i zawierają składniki odżywcze, takie jak błonnik, witamina K, wapń, magnez i kwas foliowy, a także są niskokaloryczne. Wiele warzyw liściastych zawiera znaczne ilości miedzi, dlatego ich zwiększone spożycie może być korzystne w przypadku niedoboru miedzi.

Ciemna czekolada

Ciemna czekolada zawiera więcej kakao, a mniej mleka i cukru niż zwykła czekolada. Ciemna czekolada zawiera przeciwutleniacze, błonnik i wiele składników odżywczych, w tym znaczne ilości miedzi.

Nasiona i orzechy

Orzechy i nasiona są małą skarbnicą składników odżywczych, a także pomagają zapobiegać niedoborom miedzi. Są bogate w błonnik, białko, zdrowe tłuszcze i wiele innych składników odżywczych.

Chociaż różne orzechy i nasiona zawierają różne składniki odżywcze, wiele z nich zawiera znaczne ilości miedzi. Orzechy i nasiona – zwłaszcza migdały, nerkowce i nasiona sezamu – są odpowiednio dobrym źródłem miedzi. Są one również bogate w błonnik, białko i zdrowe tłuszcze.

Analiza

Niedobór miedzi jest bardzo rzadki, ponieważ wiele produktów spożywczych dostarcza jej wystarczającą ilość. W związku z tym zdrowy człowiek, stosujący zdrową, zróżnicowaną i zbilansowaną dietę, może uzyskać z pożywienia wystarczającą ilość miedzi, aby zaspokoić swoje dzienne zapotrzebowanie.

Najczęstszymi objawami niedoboru tej substancji są: zmęczenie i osłabienie, częste nudności, słabe i łamliwe kości, problemy z pamięcią i uczeniem się, trudności z chodzeniem, zwiększona wrażliwość na zimno, bladość skóry, przedwczesne wypadanie włosów i utrata wzroku. Zwiększone spożycie miedzi może zazwyczaj łatwo wyrównać istniejący jej niedobór.

Autorem artykułu jest Alicja Król

✓ Zweryfikowany

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.